Ooit was de buitenplaats een belangwekkend fenomeen en belichaamde zij vooral in de huidige Randstad een bijzondere band tussen stad en land. In voorbije eeuwen telde Nederland vermoedelijk zesduizend grote en kleine buitenplaatsen. Hiervan resteert nu nog slechts zo’n 10%, die in heel Nederland te vinden zijn. Echter niet meer in het Westland, van de vele tientallen buitenplaatsen die er ooit in het Westland geweest zijn, is vrijwel niets overgebleven. Hier en daar zijn nog elementen van de buitenplaats-complexen te vinden, waarvan de Nederhof van Huis Honselersdijk het meest aansprekende is.
Die Westlandse buitenplaatsen ontstonden vanaf het begin van de 17de eeuw, door de groei van de welvaart in onze “Gouden Eeuw”. Burgers die fortuin gemaakt hadden in de handel kochten daarvan een fraai landhuis, waaromheen grote (sier)tuincomplexen werden aangelegd. Dit gaf een flinke impuls aan de groei van de tuinbouw. Veel (tuin)personeel was benodigd op die buitenplaatsen en dat personeel werd gerekruteerd uit de plaatselijke en regionale landarbeiders. De eerste buitenplaatsen verschenen aan de rand van de duinen in Loosduinen voor welgestelde inwoners van Den Haag. Al snel werd de vraag naar buitenplaatsen zo groot dat men verder het Westland introk vanuit Den Haag, Delft en Rotterdam.
Vooral in ´s-Gravenzande werden heel veel buitenplaatsen gesticht, in totaal twaalf en dat is bijna net zo veel als in alle andere Westlandse plaatsen samen. De ´s-Gravenzandse buitenplaatsen die in de tentoonstelling behandeld worden zijn Zuidwind, Vreeburgh, Ouwendijk en Dijckerwaal. Van de overige plaatsen Geerbron in Monster, Torenzicht in Poeldijk, Patijnenburg in Naaldwijk en Keenenburg in Schipluiden. De meeste aandacht zal echter uitgaan naar Huis Honselersdijk dat in de eerste helft van de 17de eeuw in opdracht van Frederik Hendrik gebouwd is.
In de Franse Tijd, omstreeks 1800, verdwenen de meeste buitenplaatsen. Door bestuurlijke veranderingen raakte men de voorrechten kwijt, die verbonden waren aan het bezit van landgoederen. De buitenplaatsen werden gesloopt en de tuinen en landerijen verkocht. Op de vrijgekomen gronden werden tuinbouwbedrijven gesticht en sinds die tijd werd de tuinbouw in het Westland de belangrijkste economische factor.
In de tentoonstelling zullen veel historische afbeeldingen van Westlandse buitenplaatsen te zien zijn, zoals schilderijen, tekeningen en gravures. Verder zijn er van meerdere buitenplaatsen maquettes te zien en verschillende bouwfragmenten en archeologische vondsten die van die buitenplaatsen zijn overgebleven.
21 april t/m 4 oktober
Zondag en maandag gesloten.
Dinsdag t/m donderdag van 13:30 tot 17:00 uur.
Eerste zondag v/d maand van 13:00 tot 17:00 uur.
