Vanaf de 17e eeuw lieten de patriciërs uit Amsterdam riante buitenhuizen met weelderige tuinen en parken aanleggen rondom de stad. Een deel is behouden gebleven en wordt nu met liefde beheert. In museum Geelvinck Hinlopen Huis in het hartje van Amsterdam (Keizersgracht 633) wordt van 11 juli 2012 tot 4 februari 2013 een overzichtstentoonstelling gehouden over de tuinen en parken van toen en nu. De tentoonstelling in het kader van het Jaar van de Historische Buitenplaats 2012 is tot stand gekomen in samenwerking met De 12Landschappen, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Er zijn ook routesuggesties te vinden die de opengestelde ‘keurtuinen’ van grachtenmusea verbinden met de opengestelde tuinen en parken van buitenplaatsen.
Bij de opening van de tentoonstelling door René Dessing, voorzitter van de Stichting Themajaar historische Buitenplaatsen 2012 werd ook de website Amsterdam Arcadië gelanceerd. Hij roemde de samenwerking in tijd en mankracht van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, De 12 Landschappen in Amsterdam Arcadië. In een meertalige website wordt de bezoeker duidelijk gemaakt welke lijnen er liggen tussen Amsterdam en alle omringende buitenplaatsen. Ook verbindt het de vele mensen en partijen in het European Garden Heritage Network. Dit initiatief past uitstekend in de viering van het jubileum van 400 jaar Grachtengordel. “Ik hoop van harte dat rond dit initiatief vele partijen op vruchtbare wijzen samen gaan werken in zowel de rode als de groene monumenten sectoren om in gezamenlijkheid een nationaal en internationaal publiek te bereiken. Samenwerking is de beste weg voor behoud,” aldus René Dessing.
Chris Kalden, algemeen directeur Staatsbosbeheer, memoreerde bij de opening hoe in de 17e eeuw een nieuwe elite, geen adel maar succesvolle ondernemers, het achterland van Amsterdam inneemt om er buitenplaatsen te stichten. Daar genoot men zomers van ‘queelende vogels’ en het ‘oogverlokkend groen’ werd zeer gewaardeerd door de rijke patriciërs. Het waren oorden voor vermaak, er werd gemusiceerd, toneelgespeeld en ook gestudeerd. Eind negentiende, begin twintigste eeuw verdwijnt deze levenswijze, het is te kostbaar en vele buitenplaatsen worden afgebroken, het restant wordt permanent bewoond of vind een herbestemming, bijvoorbeeld als representatief kantoor. Gelukkig zijn vele buitenplaatsen in het publieke domein terechtgekomen en worden sindsdien beheerd door organisaties als de provinciale landschappen, de Hoge Veluwe, Natuurmonumenten, Stichting Twickel en Staatsbosbeheer. Ze horen nog steeds tot de meest geliefde gebieden voor de stedeling, Makkelijk bereikbaar vanuit de stad zijn ze ideaal voor het zondags uitje. Wie er oog voor heeft wordt op een buitenplaats makkelijk teruggevoerd in de tijd. Een buitenplaats is beleefbaar verleden. Een cadeau voor de bezoeker! Veel tuinen en parken van toen zijn nu groene paradijzen die voor iedereen toegankelijk zijn.
Volgens Henk Bartelink, directeur van De 12Landschappen, laat de tentoonstelling goed zien dat buitenplaatsen belangrijke plekken zijn waar stad en land elkaar treffen. De vroegere oorden van vermaak en rust van de stedelijke elite, zijn nu voor iedereen toegankelijk. Maar het zijn wel ondergewaardeerde plekken. Hij wees erop dat de groene organisaties, die nu veel buitenplaatsen beheren, niet alleen natuurorganisaties zijn, maar zeker ook oog hebben voor het cultureel erfgoed. De buitenplaatsen als een ensemble, een zorgvuldig samenspel van groen en rood, zijn daar een uitstekend voorbeeld van. alleen “voor niets gaat de zon op”. Het beheren van de historische buitenplaatsen is volgens hem niet alleen bewaren om het bewaren. Maar bewaren om het beleefbaar, genietbaar, toegankelijk te houden. Dat is in het belang van de gehele samenleving. “Dat kunnen wij, noch particulieren, alleen! Er is ook een rol voor de overheid weggelegd, zowel wat betreft beleid als financiële steun. “Ik hoop dat het Jaar van de Buitenplaats, het Geelvinck Hinlopen Huis, en de tentoonstelling Naar Buiten daaraan steentje kunnen bijdragen.”
Museum Geelvinck / Hinlopen Huis,
Keizersgracht 633,
1017 DS Amsterdam
open van 11.00 – 17.00 uur, dinsdags gesloten.
