Van de voorzitter
In 2012 staat de laatste groep van ca. 500 historische buitenplaatsen tijdens een landelijk themajaar centraal. Ons land telde ooit vele duizenden heerlijke buitenplaatsen. Er wordt wel gedacht dat dit er mogelijk meer dan 6.000 geweest moeten zijn. Overigens gebruik ik bewust het woord ‘laatste’ want ook nu nog zijn sommige buitenplaatsen vogelvrij en dreigen ten onder te gaan als gevolg van allerlei oorzaken en omstandigheden. Tijdens het themajaar wil de Stichting Themajaar Historische Buitenplaatsen 2012 (THB 2012) bij een breed Nederlands publiek meer kennis van en begrip voor dit kwetsbare culturele erfgoed te creëren, want groenhistorisch en monumentaal zijn deze buitenplaatsen allemaal. Een themajaar is een uitdrukkelijke uitnodiging om uiteenlopende partijen te verleiden tot gesprek en samenspraak. Rond de buitenplaatsen zijn vele groepen betrokkenen actief. Eigenaren, bewoners, stichtingen en verenigingen, (kunst- en groene)historici, bedrijven, overheden, tuinbazen, etc. Deze diverse werelden uit te nodigen voor overleg en afspraken is dan ook een belangrijk doel van de Stichting THB 2012. We hopen dat onze activiteiten leiden tot afspraken en toekomstige gedragsregels rond het behoud en beheer van dit magnifieke culturele erfgoed.
De buitenplaatsen ontstaan in de 17de en 18e eeuw. Het was in die eeuwen de kunst om het grote woonhuis op de buitenplaats op de meest optimale wijze te laten harmoniëren met het omringende groen, water en landschap. Welvarende Amsterdamse koop- en handelslieden uit die tijd speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling en aanleg van vele buitenplaatsen in Randstedelijke provincies. Daarnaast beleefden borgen, states, havezaten en kastelen in het hele land een eigen, vaak parallelle ontwikkeling.
Dat wij ons binnen onze stichting vooral richten op de historische buitenplaatsen, wil zeker niet zeggen dat landgoederen en andere natuurrijke gebieden ons minder aan het hart gaan, maar dat spel tussen eeuwenoude monumenten en hun vaak net zo oude groene omgeving spreekt ons bijzonder aan. Vanzelfsprekend realiseren wij ons goed dat zwart/wit niet houdbaar is inzake landgoederen en natuurbezit. De resterende buitenplaatsen zijn redelijk gelijk over ons land verspreid waardoor vele provincies en regionale erfgoedhuizen ons initiatief ondersteunen. Niet voor niets vormen alle twaalf Commissarissen der Koningin ons Comité van Aanbeveling. Naast vele particuliere buitenplaatsen bezitten Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en de Landschappen vele tientallen complexen.
Met tal van activiteiten willen wij zoveel mogelijk mensen verleiden aan dit jaar deel te nemen. Meerdere buitenplaatsen zullen in het Jaar van de Historische Buitenplaats 2012 ruimer voor bezoekers toegankelijk zijn dan anders het geval is. Daarnaast hebben vele culturele instellingen en organisaties activiteiten in hun planning voor 2012 opgenomen die goed aansluiten bij ons themajaar. Zo zullen er tal van exposities worden georganiseerd die uiteenlopende onderwerpen rond de buitenplaats centraal stellen. Verder zullen er publicaties verschijnen en zijn tv-producties in de maak. Veel provincies en gemeentes zullen in 2012 in hun programma’s aandacht besteden aan buitenplaatsen. De nodige publieksevenementen zijn al in voorbereiding, musea zullen tentoonstellingen over (aspecten van) buitenplaatsen organiseren en meerdere instellingen zijn reeds bezig met lezingen, workshops en excursies. Ook het onderwijs heeft onze aandacht. Bij dit alles vervult de Stichting THB 2012 een stimulerende en verbindende rol. In de loop van 2011 zullen wij u hierover regelmatig in periodiek verschijnende nieuwsbrieven informeren.
Recentelijk stelde de Stichting THB 2012 met programmadirecteur Mirjam Blott een projectplan op. Het is zonder meer een uitdaging om onze gedroomde eigen activiteiten in deze tijd financieel te funderen. Maar gedreven door enthousiasme, kennis van zaken en noodzaak, investeren bestuursleden en vrijwilligers veel tijd in de organisatorische opbouw van dit jaar.
2012 Zal binnen onze stichting beginnen met een zeer bijzonder openingsevenement. Wat daar gaat gebeuren houden we nog even geheim, maar u kunt ervan uitgaan dat het veel gespreksstof zal geven. Een andere activiteit van de Stichting THB 2012 is het organiseren van zogenaamde rondetafelconferenties. Juist vanwege de complexe onderwerpen die met historische buitenplaatsen samengaan, is dit een ideale vorm om daar aandacht aan te schenken. Deze bijeenkomsten zullen openstaan voor alle uiteenlopende betrokkenen rond de historische buitenplaatsen. Dit kunnen wetenschappelijke onderzoekers zijn, verschillende niveaus van overheden, particuliere en institutionele eigenaren, pachters en bewoners, kunstenaars, historische tuin- en groenexperts, politieke vertegenwoordigers, etc. Het is onze bedoeling om alle ronde tafelgesprekken professioneel vast te leggen en dit verslag als een vrucht van het themajaar te publiceren.
In opdracht van de Stichting THB 2012 zal in 2012 een nieuw boek verschijnen over de belangrijke rol die de buitenplaatsen eeuwenlang in ons nationale landschap speelden en spelen. Ons werd door het vroegere Ministerie van VROM een subsidie toegekend om deze publicatie te kunnen samenstellen De Stichting THB 2012 wil het boek bij aanvang van het themajaar publiceren.
Een andere activiteit van de Stichting THB 2012 zal zijn om een goed toegankelijke database te maken waarin alle historische buitenplaatsen op inzichtelijke, betrouwbare en uniforme wijze worden beschreven. Naast historische gegevens moet op deze site ook te achterhalen zijn of een buitenplaats te bezoeken is, of je er kan overnachten of feesten, of je er kan wandelen of dat er bijzondere flora en fauna te vinden is. Belangrijk bij dit alles is wel dat de stichting de persoonlijke leefsfeer en regels van bewoners altijd respecteert.
Tot slot wil de Stichting THB 2012 het themajaar afsluiten met een symposium en een feestelijke bijeenkomst.
Heeft u ideeën, wilt u met uw organisatie meedoen of wilt u zich als vrijwilliger aanmelden, u bent van harte welkom. Wij zijn bereikbaar via www.buitenplaatsen2012.nl
Mij kunt u persoonlijk bereiken via e-mailadres voorzitter@buitenplaatsen2012.nl
Dank voor uw aandacht, doe mee en hopelijk tot ziens in 2012.
René W.Chr. Dessing
Voorzitter Stichting Themajaar Historische Buitenplaatsen 2012
Pingback: Ideeën en plannen rond themajaar | Jaar van de Historische Buitenplaats 2012